Παροιμιακές Φράσεις

Οι παροιμιακές (ή παροιμιώδεις) φράσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν γνωμικά, αν και συγγενεύουν με τις παροιμίες ως προς το λαϊκό ή αλληγορικό τους χαρακτήρα.
Πρόκειται για σύντομες φράσεις που δεν αποτελούν «διατύπωση κρίσης», δεν τις χρησιμοποιούμε δηλαδή για να διατυπώσουμε μια άποψη, αλλά για να κάνουμε έναν χαρακτηρισμό. Διαφοροποιούνται από τις παραδοσιακές παροιμίες καθώς συχνά δεν αποτελούν ολοκληρωμένες προτάσεις, αλλά απλά χρωματίζουν τον λόγο μας.
Πάντως τα όρια με τις Παροιμίες είναι μερικές φορές δυσδιάκριτα.

Ζωή
• Βίος και πολιτεία.

Πεπρωμένο
• Δεν έχει στον ήλιο μοίρα.
• Ήταν της μοίρας μου γραφτό.

Θάνατος
• Πνέει τα λοίσθια.
• Το είπε το ποίημα.
• Το αιώνιο σκοτάδι.
• Τα τίναξε (τα πέταλα).
• Με το ένα πόδι στον τάφο.
• Βλέπει τα ραδίκια ανάποδα.

Προλήψεις
• Χτύπα ξύλο.
• Φτύσ’ τον κόρφο σου.
• Κουνήσου απ’ τη θέση σου.
• Κούφια η ώρα [που τ’ ακούει].

Θαύματα
• Ως εκ θαύματος.
• Εν τω άμα και το θάμα.

Παροδικότητα
• Μια ζέστη μια κρύο.
• Στη χάση και στη φέξη.
• Από τα χτες στο σήμερα και πολύ κράτησε.

Χρόνος
• Ο πανδαμάτωρ χρόνος.
• Κοντός ψαλμός αλληλούια.

Διάρκεια
• Κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι.

Παρελθόν
• Περασμένα, ξεχασμένα.
• Κάθε πέρυσι και καλύτερα.

Παλαιότητα
• Από τον καιρό του Νώε.
• Περσινά, ξινά σταφύλια.

Παιδική Ηλικία
• Από τα γεννοφάσκια του.

Νεότητα
• Είναι στα ντουζένια του.
• Ακόμα το στόμα του γάλα μυρίζει.
• Ακόμα δε βγήκε απ’ την κοιλιά της μάνας του…
• Ακόμα δεν βγήκε απ’ τ’ αυγό [και πετά στον ουρανό].

Φθορά
• Τον τρώει το σαράκι…

Μήνες
• Κι ο μήνας έχει εννιά.
• Ο μήνας που τρέφει τους έντεκα.

Αναβλητικότητα
• Του αγίου ποτέ.
• Και αύριο μέρα είναι.
• Το παρέπεμψε στις ελληνικές καλένδες.

Καθυστέρηση
• Έμεινε εκτός νυμφώνος.
• Ήμουνα νιος και γέρασα.
• Σαν το γιοφύρι της Άρτας.

Ακαιρία
• Τέτοια ώρα, τέτοια λόγια.
• Ακόμα δε βγήκε απ’ την κοιλιά της μάνας του…

Βιασύνη
• Ή τώρα ή ποτέ.
• Τον πιάσανε κωλοπιλάλες.

Τέλος
• Κύκνειο άσμα.
• Τα έχει φτύσει.
• Τέρμα τα δίφραγκα.
• Μαζεύει υπογραφές.
• Τη βγάζει δεν τη βγάζει.
• Τα ‘χει φάει τα ψωμιά του.
• Με το ένα πόδι στον τάφο.
• Χάσκει ο κώλος να βγει η ψυχή του.
• Φινίτο λα μούζικα, πασάτο λα φιέστα.

Σκοτάδι
• Φέξε μου και γλίστρησα.
• Τον έφαγε το μαύρο σκοτάδι.

Καιρός
• Χαρά Θεού.
• Καιρός για καλού κουμπάρου σπίτι.

Άνεμος
• Περί ανέμων και υδάτων.
• Απ’ όπου φυσάει ο άνεμος.
• Άνοιξε ο ασκός του Αιόλου.
• Ποιος καλός άνεμος σε φέρνει;

Φως
• Είναι φως φανάρι.

Ήλιος
• Ηλίου φαεινότερον.
• Δεν έχει στον ήλιο μοίρα.

Βροχή
• Ρίχνει καρεκλοπόδαρα.

Ουρανός
• Είδε τον ουρανό σφοντύλι.

Νερό
• Κύλησε πολύ νερό στ’ αυλάκι.

Θάλασσα
• Έφαγε τη θάλασσα / τη ζωή με το κουτάλι.

Ποτάμια
• Άνω ποταμών.
• Να το πάρει το ποτάμι.

Φωτιά
• Ρίχνει λάδι στη φωτιά.

Απόσταση
• Τέρμα Θεού.
• Εξορία του Αδάμ.
• Στα πέρατα της γης.
• Παρασάγγας απέχει.
• Στην Κωλοπετεινίτσα.
• Στου διαόλου τη μάνα.
• Στην μπάντα, λερώνει!
• Μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι.

Εγγύτητα
• Σε απόσταση βολής.
• Του έγινε τσιμπούρι.
• Ένα τσιγάρο δρόμος.
• Θα βγάλουμε κορέους.
• Σε απόσταση αναπνοής.
• Μπροστά στα μάτια μας.

Τρύπες
• Έκανε μια τρύπα στο νερό.

Σκύλοι
• Σαν το σκύλο με τη γάτα.
• Γίναμε ρεζίλι των σκυλιών.
• Πήγε σαν το σκυλί στ’ αμπέλι.
• Τότε που δέναν τα σκυλιά με τα λουκάνικα.

Γάτες
• Όσο πατάει η γάτα.
• Είναι γάτα με πέταλα.
• Και ούτε γάτα ούτε ζημιά.
• Τα κουκουλώνει σαν τη γάτα.
• Θα βάλω τη γάτα μου να κλαίει.
• Τι κάνει νιάου-νιάου στα κεραμίδια;
• Παίζει μαζί του όπως η γάτα το ποντίκι.

Άλογα
• Πράσινα άλογα.
• Είναι καβάλα στ’ άλογο.

Γαϊδούρια
• Σκάει γάιδαρο.
• Έδεσε τον γάιδαρό του.
• Να σου χέσω το γάιδαρο.
• Πετάει ο γάιδαρος; Πετάει!

Πουλιά
• Αυγά και μη πουλιά.
• Πιάνει πουλιά στον αέρα.

Φίδια
• Φίδι κολοβό.
• Οχιά διμούτσουνη.
• Τον έζωσαν τα φίδια.
• Μαύρο φίδι που σ’ έφαγε.
• Τρέφει φίδι στον κόρφο του.
• Βρέθηκε στο λάκκο με τα φίδια.
• Ποιος θα βγάλει το φίδι από την τρύπα;

Μάτια
• Με κλειστά μάτια.
• Γαρίδα το μάτι του.
• Τρίβω τα μάτια μου.
• Θόλωσε το μάτι του.
• Γυαλίζει το μάτι του.
• Βγάζουν τα μάτια τους.
• Μου χτύπησε στο μάτι.
• Δεν μου γεμίζει το μάτι.
• Με την τσίμπλα στο μάτι.
• Έχει μάτια και στον κώλο.
• Του κάνει τα γλυκά μάτια.
• Του ‘ριξε στάχτη στα μάτια.
• Να ‘χεις τα μάτια σου δεκατέσσερα.

Όνομα
• Όνομα και πράγμα.
• Του βγήκε το όνομα.
• Πίνει νερό στ’ όνομά του.

Σοβαρότητα
• Όχι παίζουμε!
• Δεν είναι παίξε γέλασε.

Ανικανοποίητο
• Βράσε ρύζι.
• Καλά κρασιά!
• Μια χαρά και δυο τρομάρες.
• Το ένα του μυρίζει και τ’ άλλο του βρομάει.

Ψυχική Διάθεση
• Ξύπνησε ανάποδα.

Απόλαυση της Ζωής
• Ζωή και κότα.

Απόψεις & Γνώμες
• Του στραβού το δίκαιο.
• Κάνω τον δικηγόρο του διαβόλου.

Αντισυμβατικότητα
• Τάραξε τα νερά.

Πεποιθήσεις
• Μέχρι το μεδούλι.

Ψευδαισθήσεις
• Πλανάται πλάνην οικτράν.

Καταγωγή
• Από πού κρατάει η σκούφια του.

Γέλιο
• Αυγά σου καθαρίζουν;
• Γελάνε και τ’ αυτιά του.
• Το γέλιο τού βγήκε ξινό.
• Γέλασε ο κάθε πικραμένος.
• Έπεσε το γέλιο της αρκούδας.
• Γέλασε το χείλι του το πικραμένο.

Μυρωδιές & Αρώματα
• Δεν πήρε μυρωδιά.
• Φρου-φρου κι αρώματα.
• Ακόμα το στόμα του γάλα μυρίζει.

Ρούχα
• Βγήκε απ’ τα ρούχα του.

Εξωτερική Εμφάνιση
• Στην τρίχα.
• Πετσί και κόκαλο.
• Μπουκιά και συχώριο.
• Θεωρία επισκόπου και καρδία μυλωνά.
• Χέρι κάτασπρο κι αφράτο και ποδάρι αμυγδαλάτο.

Ασχήμια
• Να μασάς κουκιά και να φτύνεις.
• Έχεις δει τα μούτρα σου στον καθρέφτη;

Γούστο
• Έχει μάτι.

Υγεία
• Γερός σαν το ρεπάνι.

Καρδιά
• Πήγε η καρδιά μου να σπάσει!

Αίμα
• Διψάει για αίμα.
• Έβαψε τα χέρια του με αίμα.

Οπτικό πεδίο
• Όπως με βλέπεις και σε βλέπω.
• Δεν βλέπει πέρα από τη μύτη του.

Τύχη
• Έχει άστρο…
• Έβγαλε λαγό.
• Με παπά θα κοιμήθηκε.
• Έχει το κοκαλάκι της νυχτερίδας.
• Αυτουνού γεννάνε και τα κοκόρια του.
• Αυτός κοιμάται κι η τύχη του δουλεύει.
• Μεγάλη κωλοφαρδία / Είσαι κωλόφαρδος.

Ομοιότητα
• Είναι φτυστός ο…
• Τον έφτυσε στο στόμα.
• Μοιάζουν σα δυο σταγόνες νερό.

Γυμνό
• Εν αδαμιαία περιβολή.
• Όπως τον γέννησε η μάνα του.

Μαλλιά
• Πόσο πάει το μαλλί;
• Μάλλιασε η γλώσσα μου να τα λέω.
• Πλήρωσε τα μαλλιά της κεφαλής του.

Ικανοποίηση
• Έβγαλε λαγό.
• Την έχω βρει.
• Όλα μέλι-γάλα.
• Χαράς ευαγγέλια.
• Πες τα Χρυσόστομε!
• Πασάς στα Γιάννενα.
• Γελάνε και τ’ αυτιά του.
• Πλέει σε πελάγη ευτυχίας.
• Μην το πεις ούτε του παπά.
• Γελούν και τα μουστάκια του.

Χαρά
• Είμαι στον έβδομο ουρανό.

Έξαψη
• Είναι στην πρίζα.

Θαυμασμός
• Του βγάζω το καπέλο.
• Μπουκιά και συχώριο.
• Στάζει μέλι το στόμα του.
• Και το κουκούτσι αμύγδαλο.

Κατάπληξη
• Ως εκ θαύματος.
• Του ήρθε ταμπλάς.
• Τρίβω τα μάτια μου.
• Του ήρθε κεραμίδα.
• Έμεινε στήλη άλατος.
• Έπαθα την πλάκα μου.
• Έπεσε από τα σύννεφα.
• Έλα Χριστέ και Παναγιά!
• Δεν πίστευε στ’ αυτιά του.
• Έμεινε με το στόμα ανοιχτό.

Έκπληξη
• Ως δια μαγείας…
• Βρε, σαν τα χιόνια…
• Στα καλά καθούμενα.
• Μίαν ωραίαν πρωίαν…
• Τον έπιασε στα πράσα.
• Κάποιος φούρνος θα γκρεμίστηκε.

Απογοήτευση
• Χέσε μέσα.
• Φεσωθήκαμε.
• Έμεινε με τη γλύκα.
• Άνθρακες ο θησαυρός.
• Γύρισε με άδεια χέρια.
• Του κόπηκαν τα φτερά.
• Φέξε μου και γλίστρησα.
• Πολύ κακό για το τίποτα.
• Για γέλια και για κλάματα.
• Χαιρέτα μου τον πλάτανο.
• Πάρ’ τ’ αυγό και κούρεβ’ το.
• Έμεινε στα κρύα του λουτρού.
• Μας βγήκε μάπα το καρπούζι.
• Του ‘κανε την καρδιά περιβόλι.
• Έφτασε στη βρύση και νερό δεν ήπιε.

Θλίψη & Πόνος
• Τον τρώει το σαράκι…

Άγχος & Στεναχώρια
• Δεν τον χωράει ο τόπος.
• Πέσαν έξω τα καράβια σου;
• Κάθεται σε αναμμένα κάρβουνα.

Απόγνωση
• Τα έβαψε μαύρα.
• Ζήτω που καήκαμε!
• Κλάφ’ τα, Χαράλαμπε.
• Είναι με την πλάτη στον τοίχο.
• Παίζει το τελευταίο του χαρτί.

Κλάμα & Δάκρυα
• Κορόμηλο το δάκρυ.
• Πνίγηκε στα δάκρυα.
• Τραβάτε με κι ας κλαίω.
• Είμαστε να μας κλαίν’ οι ρέγκες.

Φόβος
• Έχει κλάσει μαλλί.
• Τα έκανε πάνω του.
• Πάγωσε το αίμα του.
• Μούγγα στη στρούγκα.
• Για να σφίξουν οι κώλοι.
• Τον πήγε τρίτη – τετάρτη.
• Τον έκοψε κρύος ιδρώτας.
• Πήγε η καρδιά μου να σπάσει!
• Τον έπιασε τεταρταίος πυρετός.
• Πήγε η καρδιά μου στην Κούλουρη!
• Πήγε η καρδιά μου στην κωλοτσέπη!
• Το φοβάται όπως ο διάολος το λιβάνι.

Ενοχή
• Σαν βρεγμένη γάτα.
• Τον πήρα στο λαιμό μου.
• Έχει λερωμένη τη φωλιά του.
• Πήρε το κρίμα στο λαιμό του.
• Έχω πολλά ράμματα για τη γούνα σου.

Ντροπή
• Έχουμε γίνει ρόμπες.
• Δεν έχω μάτια να τον δω.
• Γίναμε ρεζίλι των σκυλιών.
• Δεν έχω μούτρα να τον δω.
• Ν’ άνοιγε η γη να με καταπιεί.
• Έβαλε την ουρά κάτω από τα σκέλια.

Προβλέψεις
• Εδώ είσαι κι εδώ είμαι.

Πηγή: gnomikologikon.gr

Δείτε περισσότερα "Φιλοσοφία και Λογοτεχνία": https://eduadvisor.gr/index.php/arthra/taxidia